Małe zmiany, duży wpływ. Jak chronić się przed substancjami zaburzającymi gospodarkę hormonalną?
Środa, 28.02.2024. dr Aleksandra Rutkowska
Małe zmiany, duży wpływ. Jak chronić się przed substancjami zaburzającymi gospodarkę hormonalną?
Pyszne truskawki! Co przychodzi Ci na myśl, gdy czytasz te słowa? Czy w wyobraźni widzisz siebie w zimowej kurtce z plastikowym opakowaniem w dłoni pełnym owoców z chłodni w supermarkecie? A może przypominasz sobie wizytę na lokalnym targu, gdzie na początku lata kusił stos soczystych czerwonych owoców?
Żyjemy w czasach, w których globalizacja umożliwia cieszenie się żywnością ze wszystkich zakątków świata o każdej porze roku. Jednak wielu z nas truskawki wciąż mogą kojarzyć się raczej z czerwcem niż styczniem.
 
Wybieraj produkty lokalne i sezonowe
 
Spożywanie lokalnych i sezonowych produktów jest bardzo istotne nie tylko ze względu na zrównoważony rozwój czy wspieranie lokalnych społeczności. Również dla naszego zdrowia ogromne znaczenie ma dieta zawierająca jak najwięcej świeżych i pełnowartościowych składników z minimalną ilością sztucznych dodatków.
 
Gdzie możemy znaleźć taką żywność? Najlepszą opcją jest kupowanie od lokalnych rolników, którzy sprzedają swoje produkty bezpośrednio po zbiorach. Dlatego rób zakupy na okolicznych placach targowych i korzystaj ze sprawdzonych warzywniaków. Dołącz też do odpowiednich grup w mediach społecznościowych – w wielu miejscowościach istnieje możliwość zapisania się na regularne dostawy owoców i warzyw bezpośrednio od lokalnych producentów. Jeśli żadna z tych opcji nie wchodzi w rachubę w Twoim przypadku, rozważ wybór produktów organicznych lub ekologicznych, które możesz kupić w swoim supermarkecie.
 
W przypadku wyboru żywności nie bez znaczenia jest oczywiście cena. Produkty lokalne są uprawiane bliżej miejsca ich sprzedaży, co zmniejsza koszty transportu, które mogą być znaczącym wydatkiem w łańcuchu dostaw. Dzięki tym oszczędnościom lokalne owoce i warzywa są często bardziej przystępne cenowo dla kupujących. Wybieranie lokalnej żywności to jednak nie tylko korzyści dla domowego budżetu, ale także dla naszej planety. Wspierając lokalnych producentów, pomagasz zmniejszyć dystans, jaki pokonuje żywność, a tym samym aktywnie przyczyniasz się do bardziej zrównoważonego i przyjaznego dla środowiska systemu żywnościowego. Ten świadomy wybór jest ważnym czynnikiem w ograniczaniu emisji gazów cieplarnianych, ponieważ redukuje ilość energii potrzebnej do transportu na duże odległości.
 
Co ważne, żywność lokalna to zwykle produkty sezonowe, które wymagają mniej interwencji w postaci ochrony przed szkodnikami, nawożenia, kontroli temperatury w szklarniach czy utrzymania sztucznego oświetlenia. Ponadto lokalni rolnicy często priorytetowo traktują zrównoważone metody uprawy, takie jak płodozmian i rolnictwo ekologiczne, które sprzyjają zdrowszym glebom i chronią lokalne ekosystemy. Gdy rośliny uprawia się w ich naturalnym środowisku i we właściwym sezonie, są one bardziej odporne na szkodniki i choroby. Oznacza to, że rolnicy mogą w mniejszym stopniu polegać na syntetycznych pestycydach i herbicydach, co skutkuje produktami, które są zdrowsze dla konsumentów.
 
Pestycydy i układ hormonalny
 
We współczesnym świecie pestycydy odgrywają kluczową rolę w rolnictwie, pomagając chronić uprawy przed szkodnikami i zapewniając obfite zbiory. Choć chemikalia te niewątpliwie przyczyniają się do zwiększenia produkcji żywności, rosnąca liczba badań wskazuje, że ich stosowanie może wiązać się z ukrytymi kosztami dla naszego zdrowia i środowiska. Niektóre pestycydy, takie jak środki fosforoorganiczne i neonikotynoidy, są klasyfikowane jako substancje zaburzające gospodarkę hormonalną (ang. endocrine disruptors, ED).
 
Zanim zagłębimy się w szczegóły dotyczące pestycydów, wyjaśnijmy, czym są ED. To związki endokrynnie czynne, czyli substancje, które zakłócają działanie układu hormonalnego – złożonej sieci gruczołów i hormonów, regulujących liczne procesy fizjologiczne w naszym organizmie (aby dowiedzieć się więcej o ED i układzie hormonalnym, kliknij tutaj). To bardzo poważna sprawa, gdyż powodowane przez ED zaburzenia hormonalne mogą mieć daleko idące skutki dla naszego zdrowia.
 
Pestycydy zidentyfikowane jako ED mają zdolność naśladowania naturalnych hormonów, dlatego kontakt z nimi może prowadzić do zakłócenia delikatnej równowagi hormonalnej organizmu. Niektóre grupy ludzi są szczególnie podatne na to oddziaływanie. Narażenie na ED w krytycznych okresach rozwojowych, takich jak ciąża lub dzieciństwo, może skutkować trwałymi zmianami w poziomie hormonów i rozwoju narządów. To z kolei może powodować szereg problemów zdrowotnych, od opóźnień rozwojowych po problemy z płodnością. ED mogą też zaburzać funkcjonowania układu rozrodczego, co w niektórych przypadkach może prowadzić do obniżenia jakości nasienia, nieregularnych miesiączek, a nawet niepłodności. Co ważne, substancje te mogą również zakłócać produkcję insuliny i regulację poziomu glukozy. Istnieją dowody łączące narażenie na pestycydy z zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak otyłość i cukrzyca.
 
Warto pamiętać, że stawką jest nie tylko nasze zdrowie, gdyż pestycydy mogą mieć też niszczycielski wpływ na dziką przyrodę i ekosystemy. Przedostając się do wód gruntowych i powierzchniowych, zanieczyszczają zbiorniki wodne i stanowią zagrożenie dla źródeł wody pitnej. Nadmierne stosowanie pestycydów może również szkodzić pożytecznym mikroorganizmom glebowym, zmniejszać żyzność gleby i prowadzić do jej degradacji. Jedną z konsekwencji długotrwałego stosowanie pestycydów może być pojawienie się szkodników i chwastów odpornych na ich działanie oraz idąca za tym konieczność używania jeszcze silniejszych środków chemicznych.
 
Jak się chronić?
 
Potencjalne zagrożenia związane z pestycydami jako substancjami zaburzającymi gospodarkę hormonalną są bez wątpienia niepokojące. Jednak zastosowanie kilku prostych, codziennych działań może znacznie zminimalizować naszą ekspozycję na te szkodliwe chemikalia:
  • O ile to możliwe, wybieraj żywność organiczną i ekologiczną. W rolnictwie ekologicznym stosuje się mniej syntetycznych pestycydów, a stawia się przede wszystkim na naturalne alternatywy.
  • Dokładnie myj owoce i warzywa, używając bieżącej wody i delikatnie szorując ich powierzchnię, aby usunąć pozostałości chemikaliów. Rozważ też obieranie owoców i warzyw, gdyż może to jeszcze bardziej zmniejszyć narażenie na szkodliwe substancje. Jeśli wolisz zachować skórki dla dodatkowych składników odżywczych i smaku, wybieraj produkty ekologiczne.
  • Stosowanie roztworu sody oczyszczonej może pomóc częściowo usunąć pozostałości pestycydów na powierzchni owoców i warzyw. Choć nie wyeliminuje ich całkowicie, zwłaszcza jeśli pestycydy zostały wchłonięte przez produkt lub są obecne w miąższu, jednak pozostaje praktycznym i dostępnym sposobem na zwiększenie bezpieczeństwa świeżych produktów. Oto przepis: Napełnij miskę wodą, dodaj kilka łyżek sody oczyszczonej i wymieszaj. Zanurz w roztworze owoce lub warzywa i mocz przez ok. 15 minut. Następnie dokładnie opłucz produkty pod bieżącą wodą, aby usunąć wszelkie pozostałości sody oczyszczonej i pestycydów. W razie potrzeby wyszoruj je, używając szczotki lub palców, szczególnie jeśli powierzchnia jest chropowata.
  • Wspieraj lokalne rolnictwo, które priorytetowo traktuje zrównoważony rozwój i minimalizuje użycie środków chemicznych.
  • Ważne! Jeśli jesteś kobietą w ciąży – kupowanie ekologicznych owoców i warzyw jest najlepszym i najzdrowszym wyborem.
W naszym szybko zmieniającym się, nowoczesnym świecie absolutnie kluczowe jest zrozumienie znaczenia pochodzenia i metod produkcji naszej żywności. Skoro czytasz ten artykuł, to prawdopodobnie jesteś częścią rosnącej społeczności świadomych konsumentów i konsumentek, którzy priorytetowo traktują zdrowsze i bardziej przyjazne dla środowiska opcje. Pamiętaj, że Twoje zrównoważone wybory pomagają chronić Ciebie, Twoich bliskich i przyrodę przed niebezpiecznymi chemikaliami.
 
Komentarze
Jeżeli nie widzisz tego obrazka kliknij odśwież i spróbuj ponownie
sufka7 05.03.2024 16:05
wielkie monokultury przemysłowe też są dla kogoś "lokalne"... lokalne nie równa się zrównoważone. Dziś jedynie certyfikat ekologiczny (zielony listek) potwierdza ustaloną prawnie i kontrolowaną jakość i jest gwarancją braku chemicznych pestycydów w produktach.

Projekty